Bolesne miesiączki (dysmenorrhea) są często uważane za naturalny objaw kobiecej fizjologii. Niesłusznie – silne bóle menstruacyjne mogą być objawem poważnych schorzeń, które zaburzają codzienne funkcjonowanie, prowadzą do niepłodności i wpływają na ogólny stan zdrowia kobiety. Jakie są najczęstsze przyczyny uciążliwych dolegliwości? Jak poradzić sobie z bólem menstruacyjnym nie do zniesienia? Sprawdź!
Bardzo bolesna miesiączka – przyczyny dolegliwości
Ból o nieznacznym lub umiarkowanym nasileniu towarzyszący menstruacji nie powinien wzbudzać niepokoju. Dlaczego okres boli? Dyskomfort odczuwany w podbrzuszu wynika ze skurczy macicy, które ułatwiają złuszczanie się błony śluzowej. Problem pojawia się wtedy, gdy bóle menstruacyjne są wyjątkowo silne, długotrwałe i nie reagują na standardowe metody łagodzenia, takie jak ciepłe okłady czy łagodne preparaty rozkurczowe.
Bardzo bolesne miesiączki mogą mieć charakter pierwotny lub wtórny. W pierwszym przypadku dolegliwości pojawiają się zazwyczaj u dziewcząt w okresie dojrzewania, po upływie 1-3 lat od pierwszej miesiączki. Wówczas silne bóle menstruacyjne są związane m.in. z nadmierną produkcją prostaglandyn, które są biologicznie czynnymi związkami, rzadziej wrodzonych wad anatomicznych. Z kolei wtórne bolesne miesiączki pojawiają się zwykle w późniejszym wieku i są konsekwencją chorób i dysfunkcji ginekologicznych, takich jak:
- endometrioza – przewlekła choroba, w której komórki błony śluzowej macicy (endometrium) rozrastają się poza jamą macicy, np. na jajnikach, jajowodach, a nawet w otrzewnej. Tkanka ta zachowuje się podobnie jak endometrium w macicy: narasta i złuszcza się podczas cyklu, co prowadzi do stanu zapalnego, tworzenia zrostów i bardzo silnych bólów podczas menstruacji, a nierzadko również w trakcie owulacji czy współżycia;
- adenomioza – wrastanie endometrium w głąb mięśnia macicy. Choroba sprawia, że narząd staje się powiększony i tkliwy, a miesiączki są wyjątkowo bolesne i obfite;
- zapalenie narządów miednicy mniejszej – stan wywołany najczęściej przez infekcje bakteryjne przenoszone drogą płciową. Przewlekły stan zapalny uszkadza jajowody i otaczające tkanki, prowadząc do powstawania zrostów;
- zespół policystycznych jajników – zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się obecnością licznych drobnych pęcherzyków (torbieli) na jajnikach, zaburzeniami owulacji, podwyższonym poziomem androgenów i nieregularnymi miesiączkami;
- mięśniaki macicy – łagodne guzy rozwijające się w ścianie macicy. Mogą być pojedyncze lub mnogie i osiągać różne rozmiary;
- polipy endometrium niewielkie, zazwyczaj łagodne rozrosty błony śluzowej wyściełającej macicę. Mogą powodować nieregularne krwawienia, plamienia oraz bolesne miesiączki;
- zrosty wewnątrz macicy – powstają na skutek uszkodzeń mechanicznych błony śluzowej macicy (np. po zabiegach łyżeczkowania, cesarskim cięciu czy infekcjach). Zrosty ograniczają prawidłowe złuszczanie endometrium, co prowadzi do zaburzeń cyklu, bardzo bolesnych miesiączek oraz trudności z zajściem w ciążę.
Jak łagodzić silne bóle menstruacyjne?
Doraźną ulgę od bólu w obrębie miednicy mogą przynieść leki przeciwbólowe z grupy NLPZ oraz środki rozkurczowe. Nierzadko konieczne jest włączenie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, doustnej antykoncepcji hormonalnej lub terapii celowanej (w zależności od rozpoznanego schorzenia). Ponadto wsparciem dla kobiet borykających się z intensywnym bólem miesiączkowym są:
- ciepłe okłady, które rozluźniają mięśnie i zmniejszają skurcze macicy;
- umiarkowane ćwiczenia, takie jak joga, pilates czy szybki spacer;
- relaksacja i techniki oddechowe;
- dieta przeciwzapalna, a przede wszystkim ograniczenie przetworzonej żywności i cukru na rzecz produktów bogatych w kwasy omega-3, warzywa i pełnoziarniste węglowodany;
- suplementacja magnezu, witaminy B6 czy witaminy D;
- fizjoterapia uroginekologiczna;
- napary z rumianku, mięty czy imbiru o działaniu rozkurczowym.
Bardzo bolesne miesiączki są sygnałem alarmowym. Nie bagatelizuj niepokojących symptomów – często za pozornie „typowym” bólem kryje się choroba wymagająca diagnozy i leczenia. Doświadczony ginekolog oceni przyczynę problemu, przeprowadzi lub zleci odpowiednie badania (USG przezpochwowe, badania hormonalne, histeroskopię) i dobierze optymalną terapię.
